Ενεστώτας Γενικός, Μέλλοντας, Αόριστος (Ασαφής) - Geniş Zaman

Μπορούμε να ονομάσουμε το χρόνο αυτό απλώς χρόνο διαρκείας ή χρόνο αοριστολογικού παρόντος ή γενικό ενεστώτα. Ο «Geniş zaman» φανερώνει ότι η ενέργεια ή η πράξη, που δηλώνεται από το ρήμα, γίνεται πάντοτε (όχι όμως αυτήν την στιγμή). Είναι εξακολουθητικός χρόνος που αναφέρεται στο παρόν, στο παρελθόν και ιδιαίτερα στο μέλλον. Η κατά γράμμα μετάφραση του Geniş Zaman είναι Ευρύς εκτενής χρόνος.

Ενεστώτας - Şimdiki zaman

Ο Şimdiki zaman χρησιμοποιήται για να δηλώσει:

1. μια πράξη που γίνεται την ώρα που μιλάμε, δηλαδή για μια πράξη που βρίσκεται σε εξέλιξη.
2. για μια πράξη που θα γίνει στο κοντινό μέλλον.
3. σε κάτι επαναλαμβανόμενο (π.χ μια συνήθεια)

     Παραδείγματα:

     Şimdi çalışıyorum. Τώρα δουλεύω.

     Yarın geliyoruz. Θα έρθουμε αύριο.

     Ηer gün saat altıda uyanıyorum.Κάθε μέρα ξυπνάω στις 6 η ώρα.


    Σχηματίζεται με τη χρονική κατάληξη "yor" και τις καταλήξεις του συνδετικού ρήματος "είμαι"
    Το τρίτο πρόσωπο του ενικού και πληθυντικού, όπως συμβαίνει με όλους τους χρόνους - εγκλίσεις
    δεν λαμβάνει κατάληξη προσώπου.
    Τονισμός : Τονίζεται το ευφωνικό φωνήεν (Geliyorum/ çalışıyorum ή το θεματικό φωνήεν ( Yiyorum
   Uyuyorum./Destekliyorum)

Fiil ( ρήμα) + συνδετικό φωνήεν (i, ı, ü ,u ) +yor ( χρονική κατάληξη) + kışı eki ( κατάληξη προσώπου)

Gel                  i                                          yor                                     um

Tan                  ı                                          yor                                     um





Κατάφαση.
 Ben Geliyor-um ( Εγώ έρχομαι)    Geliyor-uz             (Εμείς ερχόμαστε)
 Sen  Geliyor-sun ( Εσύ έρχεσαι)    Siz    Geliyorsunuz (Εσείςερχόσαστε)


  O    Geliyor        (Αυτός έρχεται) Onlar Geliyor-lar    (Αυτοί  έρχονται)



Αν το θέμα του ρηματος λήγει σε φωνήεν, τότε ο χαρακτήρας, το τελικό φωνήεν του ρήματος αφαιρείται και η αρμονία βασίζεται στην προηγούμενη συλλαβή.

Παραδείγματα:

Dinlemek =>> dinle =>> dinl + i + yorum

Anlamak =>> anla =>>   anl + ı   + yorum

Oynamak =>> oyna =>> oyn + u  + yorum

Özlemek =>>  özle =>> özl   + ü  + yorum

Ερώτηση

Στην ερώτηση η αρμονία ακολουθεί την κατάληξη  -yor του ρήματος.
Στα Τουρκικά για τις ευθείες ερωτήσεις ολικής άγνοιας χρησιμοποιείται η  ερωτηματική κατάληξη
" mı, mi, mu, mü. " Αυτή η κατάληξη παρ ' όλο που γράφεται ξεχωριστά από το ρήμα ή την λέξη, ακολουθεί τον κανόνα της φωνητικής αρμονίας.

Ben yazıyor muyum?   Εγώ γράφω;
Sen yazıyor musun?     Εσύ γράφεις;
O yazıyor mu?            Αυτός γράφει;  
Biz yazıyor muyuz?     Εμείς γράφουμε;
Siz yazıyor musunuz?  Εσείς γράφετε;
Onlar yazıyorlar mı?   Αυτοί γράφουν;

Άρνηση.
Η άρνηση σχηματίζεται με την προσθήκη της αρνητικής κατάληξης (mi, mı, mu, mü) στο θέμα του ρήματος και στην συνέχεια την συλλαβή yor και την κατάληξη του προσώπου.

Gel - mi - yor -  um

Ben    gelmiyorum       ( Δεν έρχομαι )
Sen    gelmiyorsun       (Δεν έρχεσαι)
O      gelmiyor             (Δεν έρχεται)
Biz    gelmiyoruz         ( Δεν ερχόμαστε)
Siz    gelmiyorsunuz     (Δεν ερχόσαστε)
Onlar gelmiyorlar         (Δεν έρχονται)

Η ερωτηματική άρνηση σχηματίζεται με την άρνηση  του γ΄ ενικού προσώπου και χωριστά την ερωτηματική κατάληξη του προσώπου που θέλουμε και κλίνεται ώς εξής:

Ben gelmiyor muyum?   ( Εγώ δεν έρχομαι;)
Sen gelmiyor musun?     ( Εσύ δεν έρχεσαι;)

O gelmiyor mu?             ( Αυτός δεν έρχεται;)
Biz gelmiyor muyuz?      (Εμείς  δεν ερχόμαστε;)


Siz gelmiyor musunuz?   ( Εσείς δεν ερχόσαστε;)

Onlar gelmiyorlar mı?     (Αυτοί δεν έρχονται;)

Τα ρήματα yemek ( τρώω ) και demek ( λέω , εννοώ) σχηματίζονται ως yiyorum και diyorum αντίστοιχα.
Τα ρήματα gitmek, etmek, tatmak πριν από το συνδετικό φωνήεν  i. ı μετατρέπονται σε - d gidiyorum ediyorum, tadıyorum. Όταν ακολουθεί ωστόσο σύμφωνο, όπως στην άρνηση, τότε το θεματικό -t  επανέρχεται : gitmiyorum, etmiyor muyum?