Σύνθετοι Χρόνοι - Bileşik Zamanlar

Şimdiki Zamanın Hikayesi - Παρατατικός (- ıyordu, –iyordu, uyordu, - üyordu)

Ο χρόνος αυτός δηλώνει διάρκεια στο παρελθόν συχνά παράλληλα με άλλη πράξη, επανάληψη, ή συνήθεια στο παρελθόν, όπως ο ελληνικός παρατατικός. Συνοδεύεται συνήθως από το ulaç –(y)ken που προστίθεται σε ονοματικά σύνολα, επίθετα, ουσιαστικά, στο var και στο yok.

Ενεστώτας Γενικός, Μέλλοντας, Αόριστος (Ασαφής) - Geniş Zaman

Μπορούμε να ονομάσουμε το χρόνο αυτό απλώς χρόνο διαρκείας ή χρόνο αοριστολογικού παρόντος ή γενικό ενεστώτα. Ο «Geniş zaman» φανερώνει ότι η ενέργεια ή η πράξη, που δηλώνεται από το ρήμα, γίνεται πάντοτε (όχι όμως αυτήν την στιγμή). Είναι εξακολουθητικός χρόνος που αναφέρεται στο παρόν, στο παρελθόν και ιδιαίτερα στο μέλλον. Η κατά γράμμα μετάφραση του Geniş Zaman είναι Ευρύς εκτενής χρόνος.

Aφηγηματικός Αόριστος - Belirsiz Geçmiş Zaman

Πρόκειται για αόριστο έμμεσης γνώσης και ύστερης αντίληψης, όπως δείχνει και η ονομασία του. Με τον συγκεκριμένο χρόνο ελέγχεται η βεβαιότητα ή η αξιοπιστία κάποιας πράξης, αφού το γεγονός δεν παρουσιάζεται ως βέβαιο αλλά ως φήμη, διαμεσολαβημένη γνώση .Στα ελληνικά αντιστοιχεί με φράσεις όπως: σύμφωνα με τον τάδε, όπως άκουσα, όπως ισχυρίζεται ο τάδε, σύμφωνα με τις ειδήσεις/την τηλεόραση/το ραδιόφωνο. Χρησιμοποιούμε αυτόν τον χρόνο όταν θέλουμε να επισημάνουμε ότι δεν έχουμε προσωπική αντίληψη για μια πράξη που έγινε, αλλά την πληροφορηθήκαμε, ακούσαμε ότι συνέβη ή διαβάσαμε σχετικά με αυτήν ή την αντιληφθήκαμε εκ των υστέρων.

Μέλλοντας - Gelecek Zaman

Α) Σχηματίζεται:

Με το επίθημα –acak –ecek ανάλογα με την εκάστοτε αρμονία.
• α)- acak όταν προηγείται στο θέμα του ρήματος kalın ünlü ( a, ı, o, u)
• β) –ecek όταν προηγείται στο θέμα του ρήματος ince ünlü (i, e, ö, ü)

Στο επίθημα αυτό προστίθενται οι καταλήξεις του συνδετικού ρήματος – imek, διαμορφωμένες ανάλογα με την εκάστοτε αρμονία. Το k του επιθήματος μετατρέπεται σε ğ στο α' ενικό και πληθυντικό πρόσωπο( 1η αρμονία : -acağım, –acaksın, – acak, – acağız, – acaksınız, – acaklar),(2η αρμονία : - eceğim – eceksin – ecek eceğiz – eceksiniz – ecekler.) Σε περίπτωση που το θέμα του ρήματος λήγει σε φωνήεν, τότε μεταξύ του θέματος και επιθήματος αναπτύσσεται το ευφωνικό –y-.
gel ecek(ğ) im
θέμα επίθημα μέλλοντα κατάληξη προσώπου
başla y acak(ğ) ım
θέμα ευφωνικό επίθημα μέλλοντα κατάληξη προσώπου.

Αόριστος ( Άμεση γνώση) - Belirli Geçmiş Zaman.

Φανερώνει ότι η πράξη που πραγματοποιήθηκε στο παρελθόν είναι απόλυτα σίγουρη για αυτόν που την αναφέρει.

Σχηματίζεται με την χρονική κατάληξη « dı di du dü» και τις καταληκτικές κτητικές αντωνυμίες, με μόνη διαφορά ότι το πρώτο πρόσωπο πληθυντικού έχει ως κατάληξη προσώπου το «k» αντί το « mız miz muz müz»
Σε περίπτωση κατά την οποία το τελικό σύμφωνο του θέματος είναι ένα από τα σύμφωνα (ç, f ,h, ,k, ,p, ,s, ş, t ) έχουμε την μετατροπή του «-d» σε «- t » (- tı - ti - tu – tü ). Baktı = κοίταξε

Gel	di	m
Θέμα	χρονική κατάληξη	κατάληξη προσώπου

Κατάφαση/Olumlu

gelmek	yazmak	sormak	görmek	gitmek
geldim	yazdım	sordum	gördüm	gittim
geldin	yazdın	sordun	gördün	gittin
geldi	yazdı	sordu	gördü	gitti
geldik	yazdık	sorduk	gördük	gittik
geldiniz	yazdınız	sordunuz	gördünüz	gittiniz
geldiler	yazdılar	sordular	gördüler	gittiler

Ερώτηση/Soru

Η ερώτηση σχηματίζεται με το ερωτηματικό μόριο "mı mi mu mü" που μπαίνει στο τέλος, μετά την κατάληξη του προσώπου.

Σχηματισμός

Gel	di	m	mi?
Θέμα	Χρον. Κατάληξη	κατ προσώπου	ερωτ. μόριο

söylemek	yanıtlamak	okumak	düşmek
Söyledim mi?	Yanıtladım mı?	Okudum mu?	Düştüm mü?
Şöyledin mi?	Yanıtladın mı?	Okudun mu?	Düştün mü?
Söyledi mi?	Yanıtladı mı?	Okudu mu?	Düştü mü?
Söyledik mi?	Yanıtladık mı?	Okuduk mu?	Düştük mü?
Söylediniz mi?	Yanıtladınız mı?	Okudunuz mu?	Düştünüz mü?
Söylediler mi?	Yanıtladılar mı?	Okudular mı?	Düştüler mi?

Olumsuz/ Άρνηση.

Η άρνηση σχηματίζεται με την κατάληξη "-ma -me".

Τονίζεται η συλλαβή πρι από την άρνηση Gelmedim. Sormadım

gelmek	almak
Gelmedim	almadım
Gelmedin	almadın
gelmedi	almadı
gelmedik	almadık
gelmediniz	almadınız
gelmediler	almadılar

Olumsuz soru / Αρνητική ερώτηση.

Σχηματισμός.

Gel	me	di	m	mi?
Θέμα	αρν. Κατ	χρον κατ	κατ προσώπου	ερωτ μόριο.

Gelmedim  mi?

Gelmedin    mi?

Gelmedi mi?

Gelmedik mi?

Gelmediniz mi?

Gelmediler mi?

Söylemek = λέω	düşmek = πέφτω	sormak = ρωτώ
Yanıtlamak= απαντώ	almak= παίρνω
Okumak = διαβάζω	yazmak = γράφω
Görmek = βλέπω	gitmek = πηγαίνω.

Παραδείγματα:

Dün okulda ne yaptınız?	Χθες τι κάνατε στο σχολείο;
Hiçbir şey yapmadık	Δεν κάναμε τίποτα
Sen bu kitabı okudun mu?	Αυτό το βιβλίο το διάβασες;
Sınavlarda en iyi notu sen aldın	Στο διαγώνισμα  εσύ πήρες  τον πιο καλό βαθμό.
Dün bütün gün ne yaptın  ?	Χθες όλη την μέρα τι έκανες;

Ενεστώτας - Şimdiki zaman

Ο Şimdiki zaman χρησιμοποιήται για να δηλώσει:

1. μια πράξη που γίνεται την ώρα που μιλάμε, δηλαδή για μια πράξη που βρίσκεται σε εξέλιξη.
2. για μια πράξη που θα γίνει στο κοντινό μέλλον.
3. σε κάτι επαναλαμβανόμενο (π.χ μια συνήθεια)

     Παραδείγματα:

     Şimdi çalışıyorum. Τώρα δουλεύω.

     Yarın geliyoruz. Θα έρθουμε αύριο.

     Ηer gün saat altıda uyanıyorum.Κάθε μέρα ξυπνάω στις 6 η ώρα.


    Σχηματίζεται με τη χρονική κατάληξη "yor" και τις καταλήξεις του συνδετικού ρήματος "είμαι"
    Το τρίτο πρόσωπο του ενικού και πληθυντικού, όπως συμβαίνει με όλους τους χρόνους - εγκλίσεις
    δεν λαμβάνει κατάληξη προσώπου.
    Τονισμός : Τονίζεται το ευφωνικό φωνήεν (Geliyorum/ çalışıyorum ή το θεματικό φωνήεν ( Yiyorum
   Uyuyorum./Destekliyorum)

Fiil ( ρήμα) + συνδετικό φωνήεν (i, ı, ü ,u ) +yor ( χρονική κατάληξη) + kışı eki ( κατάληξη προσώπου)

Gel                  i                                          yor                                     um

Tan                  ı                                          yor                                     um





Κατάφαση.
 Ben Geliyor-um ( Εγώ έρχομαι)    Geliyor-uz             (Εμείς ερχόμαστε)
 Sen  Geliyor-sun ( Εσύ έρχεσαι)    Siz    Geliyorsunuz (Εσείςερχόσαστε)


  O    Geliyor        (Αυτός έρχεται) Onlar Geliyor-lar    (Αυτοί  έρχονται)



Αν το θέμα του ρηματος λήγει σε φωνήεν, τότε ο χαρακτήρας, το τελικό φωνήεν του ρήματος αφαιρείται και η αρμονία βασίζεται στην προηγούμενη συλλαβή.

Παραδείγματα:

Dinlemek =>> dinle =>> dinl + i + yorum

Anlamak =>> anla =>>   anl + ı   + yorum

Oynamak =>> oyna =>> oyn + u  + yorum

Özlemek =>>  özle =>> özl   + ü  + yorum

Ερώτηση

Στην ερώτηση η αρμονία ακολουθεί την κατάληξη  -yor του ρήματος.
Στα Τουρκικά για τις ευθείες ερωτήσεις ολικής άγνοιας χρησιμοποιείται η  ερωτηματική κατάληξη
" mı, mi, mu, mü. " Αυτή η κατάληξη παρ ' όλο που γράφεται ξεχωριστά από το ρήμα ή την λέξη, ακολουθεί τον κανόνα της φωνητικής αρμονίας.

Ben yazıyor muyum?   Εγώ γράφω;
Sen yazıyor musun?     Εσύ γράφεις;
O yazıyor mu?            Αυτός γράφει;  
Biz yazıyor muyuz?     Εμείς γράφουμε;
Siz yazıyor musunuz?  Εσείς γράφετε;
Onlar yazıyorlar mı?   Αυτοί γράφουν;

Άρνηση.
Η άρνηση σχηματίζεται με την προσθήκη της αρνητικής κατάληξης (mi, mı, mu, mü) στο θέμα του ρήματος και στην συνέχεια την συλλαβή yor και την κατάληξη του προσώπου.

Gel - mi - yor -  um

Ben    gelmiyorum       ( Δεν έρχομαι )
Sen    gelmiyorsun       (Δεν έρχεσαι)
O      gelmiyor             (Δεν έρχεται)
Biz    gelmiyoruz         ( Δεν ερχόμαστε)
Siz    gelmiyorsunuz     (Δεν ερχόσαστε)
Onlar gelmiyorlar         (Δεν έρχονται)

Η ερωτηματική άρνηση σχηματίζεται με την άρνηση  του γ΄ ενικού προσώπου και χωριστά την ερωτηματική κατάληξη του προσώπου που θέλουμε και κλίνεται ώς εξής:

Ben gelmiyor muyum?   ( Εγώ δεν έρχομαι;)
Sen gelmiyor musun?     ( Εσύ δεν έρχεσαι;)

O gelmiyor mu?             ( Αυτός δεν έρχεται;)
Biz gelmiyor muyuz?      (Εμείς  δεν ερχόμαστε;)


Siz gelmiyor musunuz?   ( Εσείς δεν ερχόσαστε;)

Onlar gelmiyorlar mı?     (Αυτοί δεν έρχονται;)

Τα ρήματα yemek ( τρώω ) και demek ( λέω , εννοώ) σχηματίζονται ως yiyorum και diyorum αντίστοιχα.
Τα ρήματα gitmek, etmek, tatmak πριν από το συνδετικό φωνήεν  i. ı μετατρέπονται σε - d gidiyorum ediyorum, tadıyorum. Όταν ακολουθεί ωστόσο σύμφωνο, όπως στην άρνηση, τότε το θεματικό -t  επανέρχεται : gitmiyorum, etmiyor muyum?